ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน-ส่วนล่าง เลือกตรวจแบบไหน?

ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง คืออะไร?

          การอัลตราซาวด์ (Ultrasound หรือ Ultrasound Scanning) คือ การตรวจวินิจฉัยโรคด้วยการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงสะท้อนให้เกิดภาพ ซึ่งสามารถตรวจดูอวัยวะต่างๆ ทำให้เห็นถึงความผิดปกติ ซึ่งสามารถช่วยในการวินิจฉัยโรคของแพทย์ได้ โดยทั่วไปการตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องไม่ก่อให้เกิดอาการเจ็บปวด เพราะเป็นเพียงการใช้หัวตรวจเคลื่อนที่ไปบนผิวหน้าท้องภายนอก ไม่ต้องมีการใช้ยาชาหรือฉีดยา อีกทั้งคลื่นเสียงที่ใช้ก็มีความปลอดภัยและไม่ก่อให้เกิดอันตราย

ทำไมต้องตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง ?

• เพื่อตรวจสุขภาพทั่วไป เช็กอวัยวะภายในช่องท้องตามช่วงอายุ หรือตามโปรแกรมในรายการตรวจสุขภาพเพื่อค้นหาความผิดปกติในขณะที่ยังไม่มีอาการ เช่น นิ่วในไต นิ่วในถุงน้ำดี ก้อนเนื้อในตับ
• ตรวจกรณีที่สงสัยว่าจะมีก้อนในช่องท้อง, ช่วยแยกว่าก้อนนั้นน่าจะมาจากอวัยวะใดและลักษณะของก้อนนั้นว่ามีส่วนประกอบเป็นก้อนเนื้อหรือถุงน้ำ
• ตรวจเมื่อมีอาการปวด ตึง หรือแน่นท้อง เป็นประจำหรือเรื้อรัง หรือมีการเพิ่มขนาดของอวัยวะในช่องท้อง หรือผลเลือดแสดงว่าค่าตับผิดปกติ
• ตรวจเพื่อนำทางในการตัดเนื้อเยื่อที่อยู่ลึกในร่างกายไปตรวจ เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการทำหัตถการ
• ตรวจซ้ำเพื่อติดตามผล เนื่องจากความผิดปกติบางอย่างที่ได้รับการรักษาไปแล้ว หรือเพื่อเฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงของความผิดปกตินั้น ๆ

ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน - ส่วนล่าง แตกต่างกันอย่างไร 

ช่องท้องส่วนบน  (Upper Abdomen Ultrasound)

- ตรวจหาความผิดปกติของถุงน้ำดี ตรวจหานิ่ว ถุงน้ำดีอักเสบ มะเร็งถุงน้ำดี เนื้องอกถุงน้ำดี

- ตรวจหาความผิดปกติของตับ

- ตรวจหาความผิดปกติของตับอ่อน

- ตรวจหาความผิดปกติของม้าม

- ตรวจหาความผิดปกติของไต ตรวจหานิ่วในเนื้อไต และ ท่อไต

ช่องท้องส่วนล่าง (Lower Abdomen Ultrasound)

- ตรวจหาความผิดปกติของมดลูก ตรวจหาเนื้องอกในมดลูก และ รังไข่ ก้อนเนื้อ ในอุ้งเชิงกราน

- ตรวจหาความผิดปกติของต่อมลูกหมาก

- ตรวจหาความผิดปกติของกระเพาะปัสสาวะ

การเตรียมตัวตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง

• อัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนบน : งดอาหารและเครื่องดื่มก่อนการตรวจประมาณ 6 ชม. 
• อัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนล่าง : ดื่มน้ำมาก ๆ และอาจต้องกลั้นปัสสาวะไว้ก่อนตรวจ เพื่อให้มีน้ำเต็มกระเพราะปัสสาวะ ซึ่งจะช่วยให้เห็นอวัยวะต่าง ๆ บริเวณช่องท้องส่วนล่างได้ชัดเจนขึ้น

          หากตรวจอัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนล่างอย่างเดียว ไม่จำเป็นต้องงดน้ำและอาหาร แต่หากตรวจอัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนบนด้วย ต้องงดอาหารและเครื่องดื่มตามที่กล่าวแล้วข้างต้น

อัลตราซาวด์ช่องท้องเหมาะกับใคร

• ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 30 ปีขึ้นไป ทั้งเพศชาย และเพศหญิง โดยแนะนำให้ตรวจร่วมกับการตรวจสุขภาพประจำปี
• ผู้ที่มีอาการปวดท้องเรื้อรัง
• ผู้ที่มีอาการผิดปกติเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร เช่น ท้องอืด จุกเสียด หรือมีปัญหาการขับถ่าย
• ผู้หญิงที่มีอาการปวดประจำเดือนรุนแรง ประจำเดือนมามาก ประจำเดือนมาผิดปกติ หรือคลำได้ก้อนที่ท้องน้อย
• ผู้ที่มีอาการปัสสาวะผิดปกติ

ขั้นตอนในการตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง

          การตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องจะทำการตรวจโดยแพทย์ ผู้เข้ารับการตรวจเพียงนอนลงบนเตียง จากนั้นแพทย์จะทาเจลเย็นๆ ลงบนผิวหนังในบริเวณที่จะทำการตรวจ เพื่อช่วยในการส่งผ่านคลื่นเสียงจากหัวตรวจ ผ่านผิวหนังเข้าไปดูอวัยวะต่างๆ ในขณะที่ตรวจ แพทย์จะกดหัวเครื่องตรวจบนผิวหนังหรือร่างกายส่วนที่จะตรวจเบาๆ แล้วเคลื่อนไปจนทั่วบริเวณที่ตรวจ โดยแพทย์และผู้ป่วยจะมองเห็นภาพอวัยวะจากการตรวจบนจอเครื่องตรวจไปพร้อมๆ กัน การตรวจจะใช้เวลาประมาณ 10-45 นาที ขึ้นกับตำแหน่งอวัยวะที่ต้องการตรวจและความผิดปกติ

ข้อดีของการตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง

• เป็นการตรวจคัดกรองอวัยวะภายในช่องท้องที่ดี สามารถบอกความผิดปกติได้ตั้งแต่โรคยังไม่รุนแรง
• เป็นการตรวจที่ไม่เจ็บ
• ปลอดภัย ไม่มีรังสี
• การเตรียมตัวก่อนตรวจไม่ยุ่งยาก
• ไม่มีภาวะแทรกซ้อนใดๆ หลังการตรวจ