NCDs ไม่ใช่แค่ "โรคประจำตัว" แต่คือ "ภัยเงียบที่ลุกลาม" เช็ก 3 อวัยวะหลัก (ตา-เท้า-ไต) ก่อนจะสาย
กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวานและความดันโลหิตสูง ไม่ได้ส่งผลกระทบแค่ตัวโรคเอง แต่หากควบคุมระดับน้ำตาลและก๊าซในเลือดได้ไม่ดี จะนำไปสู่โรคแทรกซ้อนที่รุนแรงใน 3 ระบบหลัก คือ ตา (จอประสาทตาเสื่อม), เท้า (แผลเบาหวานที่หายยากจนเสี่ยงถูกตัด), และ ไต (ไตวายเรื้อรัง) การตรวจคัดกรองด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตั้งแต่ระยะเริ่มแรก คือแนวทางที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการรักษาคุณภาพชีวิต
เจาะลึก 3 อวัยวะสำคัญที่ NCDs เข้าโจมตี
ผู้ป่วยกลุ่ม NCDs ทั่วโลกมีอัตราการเสียชีวิตสูงถึง 74% ของการเสียชีวิตทั้งหมด โดยที่ ผู้ป่วยเบาหวานในไทยที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ตามเกณฑ์ มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนทาง "ไต" สูงถึง 1 ใน 3 ของผู้ที่มีอาการ รวมถึงภาวะแทรกซ้อนทาง "ตา" เช่น เบาหวานขึ้นตา ประมาณ 20-25% จากผู้ที่มีอาการ และมีสถิติระบุว่าผู้ป่วยเบาหวานมีความเสี่ยงที่จะถูกตัดเท้ามากกว่าคนปกติถึง 15-25 เท่า หากดูแลแผลที่เท้าไม่ถูกวิธี
เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงต่อเนื่อง จะทำให้เส้นเลือดฝอยที่จอประสาทตาอักเสบและอุดตัน ร่างกายจะสร้างเส้นเลือดใหม่ที่ไม่แข็งแรงขึ้นมาแทนจนเกิดเลือดออกและดึงรั้งจอประสาทตาให้ปีปัญหา
น้ำตาลในเลือดสูงส่งผลให้เส้นประสาทส่วนปลายเสื่อม จนเท้าชา ไม่รู้สึกเจ็บเมื่อเกิดแผล และเลือดไปเลี้ยงส่วนปลายได้น้อย ทำให้แผลหายยากและติดเชื้อง่าย
ความดันโลหิตสูงและเบาหวานทำให้ "ตัวกรอง" ในไตทำงานหนักจนอักเสบและเกิดพังผืด ส่งผลให้ไตค่อยๆ สูญเสียหน้าที่ในการขับของเสียออกทางปัสสาวะ
การตรวจคัดกรอง ตัวช่วยในการป้องกันไม่ให้เกิดอาการลุกลาม
ในปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวหน้าไปมาก ช่วยให้เราตรวจพบความเสื่อมได้ทั้ง 3 อวัยวะตั้งแต่ระดับ "ก่อนเกิดอาการ" เพื่อให้รู้ถึงปัญหาและป้องกันได้ทันท่วงทีตา
ตรวจ Digital Retina Photography: การถ่ายภาพจอประสาทตาด้วยกล้องดิจิทัลความละเอียดสูง เพื่อตรวจหาความผิดปกติของเส้นเลือดโดยไม่ต้องขยายม่านตาในบางกรณี จอประสาทตาเป็นจุดเดียวในร่างกายที่แพทย์สามารถมองเห็นเส้นเลือดได้โดยตรง ความผิดปกติในระยะแรกมัก "ไม่มีอาการ" แต่หากตรวจพบช้าอาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นถาวร การตรวจปีละครั้งช่วยให้แพทย์เปรียบเทียบภาพถ่ายในแต่ละปีเพื่อดูแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงได้ชัดเจนไต
Microalbuminuria Test: การตรวจหาโปรตีนรั่วในปัสสาวะระยะเริ่มแรก ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดความเสื่อมของไตได้แม่นยำ ในการตรวจปัสสาวะทั่วไป (Urine Analysis) มักจะตรวจพบโปรตีนเมื่อไตเสื่อมไปมากแล้ว แต่ Microalbuminuria เป็นการตรวจที่ละเอียดกว่า สามารถจับสัญญาณ "โปรตีนรั่วเพียงเล็กน้อย" ได้ตั้งแต่ระยะที่ไตเริ่มส่งสัญญาณเตือน ทำให้เราสามารถปรับยาและพฤติกรรมเพื่อ "ย้อนกลับ" ให้ไตกลับมาแข็งแรงได้ทันเวลา
Ankle-Brachial Index (ABI): เครื่องมือตรวจวัดความเข้มแข็งของหลอดเลือดส่วนปลายที่ขา เพื่อประเมินความเสี่ยงแผลหายยาก หากคุณมีอาการเท้าชา หรือเป็นแผลที่เท้าแล้วหายช้ากว่าปกติ การตรวจ ABI ปีละครั้งจะช่วยยืนยันว่า "เลือดยังไปเลี้ยงเท้าได้เพียงพอหรือไม่" หากค่า ABI ต่ำกว่าเกณฑ์ แพทย์จะได้วางแผนขยายหลอดเลือดเพื่อป้องกันการเกิดแผลเน่าและการถูกตัดเท้าในอนาคต
เปลี่ยน "วิถีชีวิต" เพื่อหยุด "โรคแทรกซ้อน"
โรงพยาบาลธนบุรี ทวีวัฒนา ใส่ใจในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยทุกอาการ โดยเฉพาะคนไข้กลุ่มโรค NCDs เพราะไม่ใช่เพียงการกินยาตามสั่ง แต่คือการรักษา "คุณภาพชีวิต" ไม่ให้ต้องใช้ชีวิตในโลกที่มืดมัว หรือต้องสูญเสียความเป็นตัวเองจากการฟอกไต และเสียบุคลิกภาพจากการตัดเท้า
การดูแลเชิงป้องกันคือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับตัวคุณและคนที่คุณรัก
