ทำอย่างไรถึงจะมีสุขภาพที่ดีในวัยเก๋า

ทำอย่างไรถึงจะมีสุขภาพที่ดีในวัยเก๋า

          เคยได้ยินไหมคะ? คุณตาคุณยายไม่ต้องทำอะไรค่ะ อยู่เฉยๆ เดี๋ยวลูกหลานทำให้เอง / อย่าออกไปไหนนะ / กับข้าวก็ไม่ต้องทำเดี๋ยวทำให้เอง เดี๋ยวสั่ง delivery แทนแล้วกัน 

          คนส่วนใหญ่คิดว่าอายุมากแล้วควรอยู่เฉยๆ ให้ลูกหลานปรนนิบัติ แต่จริงๆ แล้วการทำแบบนี้จะทำให้ผู้สูงอายุเกิดสภาวะถดถอย (Deconditioning) ทั้งร่างกาย จิตใจ และความสามารถของสมอง

กุญแจสำคัญที่ทำให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพดีทั้งกายใจ คือ keep active 

การ keep active คืออะไร ? 

ยกตัวอย่าง เช่น หากคุณยายชอบทำอาหาร การให้คุณยายทำอาหารมีข้อดีอย่างไร ?

1. การใช้มือ เป็นฝึกกล้ามเนื้อมัดเล็ก (fine motor skills) ให้ทำงานได้คล่องตัว 

2. ใช้ขา ยืนและเดิน เป็นการฝึกกล้ามเนื้อมัดใหญ่(Gross motor skills) และกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core muscles strengthening) ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงในการหกล้มและป้องกันโรคที่เกิดจากการไม่เคลื่อนไหว (Immobilization syndrome) 

3. การคิดบริหารจัดการ (Executive function) เช่น การเตรียมวัตถุดิบและปรุงอาหาร ต้องคิดว่าใส่อะไรก่อนหลัง คิดว่าใส่อะไรมากน้อยถึงจะอร่อยพอดี  หรือจำว่าปรุงอะไรไปแล้วหรือยัง ก็เป็นการบริหารความจำที่เรียกว่าความจำเพื่อใช้ปฏิบัติงาน (working memory training) ซึ่งทั้งหมดนี้ก็เป็นการบริหารสมอง

4. เมื่อทำเสร็จได้ทานอาหารอร่อยๆ และภูมิใจและให้ลูกหลานทาน ผู้สูงอายุจะรู้สึกมีคุณค่า ทำให้ช่วยห่างไกลภาวะซึมเศร้า (depression prevention) 

บางท่านอาจกังวลว่าแบบนี้จะปลอดภัยไหม เป็นห่วงเรื่องฟืนไฟ หกล้ม ฯลฯ

          หมอแนะนำว่าต้องดูแลสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย เช่น ช่วยกันจำและเตือนปิดแก๊สหรือยัง ถ้าบางท่านยืนนานไม่ไหว ก็ควรปรับสภาพแวดล้อม เช่นให้ปรุงอาหารแบบท่านั่งได้ไหม หรือเป็นคนชิมแล้วสั่งการอีกทีได้ไหม ปรับตามความเหมาะสมของสุขภาพผู้สูงอายุแต่ละท่าน แต่กุญแจสำคัญคือไม่ควรห้ามทำโดยสิ้นเชิง

นอกจากนี้การมีสุขภาพที่ดีต้องอย่าลืมป้องกันโรคด้วยการฉีดวัคซีนสำหรับผู้สูงอายุ ได้แก่

1. วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปี (ปีละ1 ครั้ง)

2. วัคซีนป้องกันปอดอักเสบ นิวโมคอคคัส 13 สายพันธุ์ หรือ 23 สายพันธุ์ 

3. วัคซีนป้องกันโรคงูสวัด

4. วัคซีนป้องกันไวรัส RSV

5. วัคซีนป้องกันโรคบาดทะยัก คอตีบ ไอกรน (ฉีดกระตุ้นทุก 10 ปี)